Ograniczenia współpracy państwowych jednostek badawczych i przedsiębiorców


Transakcje wymagające zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa

Z wyłączeniem czynności w zakresie komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych uczelnie (art. 90 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym), instytuty PAN (art. 24 ust. 3 i art. 54 ust. 2 ustawy o PAN) oraz jednostki badawcze (art. 17 ust. 1 ustawy o instytutach badawczych) zobowiązane są do uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa dla skutecznego dokonania niektórych czynności dysponowania majątkiem państwowym. Zgoda ta wyrażana jest w trybie określonym w art. 5a–5c ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa.

Zgoda ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa konieczna jest w przypadku rozporządzenia przez PJB składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przepisów o rachunkowości, zaliczonymi do:

1) wartości niematerialnych i prawnych (np. wyniki prac B+R);

2) rzeczowych aktywów trwałych (np. nieruchomości, urządzenia techniczne);

3) inwestycji długoterminowych;

4) jeżeli wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza, wyrażoną w złotych, równowartość kwoty 50 000 euro (dla uczelni wyższych równowartość kwoty 250 000 euro), obliczoną na podstawie średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski, według stanu z dnia wystąpienia o zgodę.Zgody wymaga także oddanie wyżej wymienionych składników do korzystania innym podmiotom na podstawie umów prawa cywilnego lub ich wniesienie jako wkładu do spółki lub spółdzielni. Czynność dokonana bez uzyskania zgody jest nieważna.

W tym miejscu należy wskazać, że kwestia zaliczenia praw własności intelektualnej lub know-how do wartości niematerialnych i prawnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o rachunkowości nie jest jednoznaczna i wymaga każdorazowej analizy z punktu widzenia sposobu nabycia tych praw (wytworzenie w ramach prowadzonej działalności lub nabycie od podmiotu trzeciego). Ponadto na zakwalifikowanie tych praw jako wartości niematerialnych i prawnych wpływa fakt zakończenia prowadzenia prac B+R przez PJB.

Wniosek o wyrażenie zgody przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa powinien zawierać następujące elementy:

1) wskazanie przedmiotu (prawa), który będzie przedmiotem rozporządzenia, z wyszczególnieniem danych ewidencyjnych identyfikujących składniki aktywów trwałych;

2) wartość rynkową przedmiotu rozporządzenia;

3) sposób rozporządzenia (np. wskazanie, że przedmiot rozporządzenia zostanie wniesiony do spółki lub oddany do korzystania na podstawie umowy prawa cywilnego);

4) wskazanie podmiotu, na rzecz którego nastąpi rozporządzenie;

5) uzasadnienie gospodarcze czynności prawnej.

Lista dokumentów, które powinny zostać dołączone do wniosku o zgodę ministra Skarbu Państwa, wskazana została w art. 5b ust. 2 ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa. Do wniosku załączone będą także tzw. akty wewnętrzne państwowych osób prawnych, w tym uchwały organów spółki, uchwały rady nadzorczej przedsiębiorstwa państwowego, opinie organu założycielskiego, opinie rady naukowej jednostki badawczo-rozwojowej, opinie senatu uczelni publicznej.

Rozpatrzenie wniosku następuje w terminie miesiąca od dnia jego doręczenia ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa wraz z kompletem wymaganych dokumentów.

Inne transakcje wymagające zgody lub zgłoszenia

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o PAN, zgody Prezesa Akademii wymaga rozporządzanie składnikami aktywów trwałych Akademii lub instytutu PAN o wartości rynkowej przekraczającej równowartość w złotych 20 000 euro.

Za wyjątkiem czynności z zakresu komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, zgoda ministra Skarbu Państwa wymagana jest dla czynności, których przedmiotem jest mienie zaliczane do aktywów trwałych o wartości rynkowej wyższej niż równowartość w złotych kwoty 50 000 euro (art. 24 ust. 3 ustawy o PAN).

Zgody wymagają czynności polegające na:

1) zbyciu, wydzierżawieniu, wynajmie, przeniesieniu mienia;

2) wniesieniu tego mienia do spółki lub fundacji;

3) dokonaniu darowizny;

4) nieodpłatnym oddaniu do użytkowania innym podmiotom w drodze umowy cywilnoprawnej.

Jeżeli czynności zostały dokonane bez uzyskania zgody, są one wówczas nieważne. Chociaż ustawa o PAN nie wprowadza sankcji nieważności w odniesieniu do czynności dyrektora instytutu naukowego, dokonanych bez zgody Prezesa PAN, to na podstawie ogólnych przepisów kodeksu cywilnego takie czynności będą nieważne.

Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o instytutach badawczych, z wyłączeniem czynności z zakresu komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, instytut zgłasza ministrowi nadzorującemu zamiar dokonania czynności prawnej dotyczącej mienia zaliczanego do aktywów trwałych o wartości rynkowej wyższej niż równowartość w złotych kwoty 20 000 euro, polegającej na:

1) wniesieniu tego mienia do spółki lub fundacji;

2) dokonaniu darowizny;

3) nieodpłatnym oddaniu do używania innym podmiotom w drodze umów prawa cywilnego.

Czynności prawne dokonane z naruszeniem powyższego obowiązku zgłoszenia są nieważne (por. art. 17 ust. 8 ustawy o instytutach badawczych).

 

 

 

 

Źródło:
Małgorzata Darowska, Partner
Marcin Alberski, Junior Associate
Bird & Bird
Maciej Gawroński sp. k.